Fosfor
15
P
Guruh
15
Davr
3
Blok
p
Protonlar
Elektronlar
Neytronlar
15
15
16
Umumiy xususiyatlar
Atom raqami
15
Atom massasi
30,973762
Mass raqami
31
Turkum
Qolgan metallmaslar
Ranggi
Rangsiz
Radioaktivlik
Yoʻq
Yunoncha phosphoros, nur tashuvchi; quyosh chiqishidan oldin ko'rinadigan Venera sayyorasining qadimgi nomi
Kristall tuzilma
Oddiy triklinik
Tarix
Xennig Brend 1669 yilda Gamburg, Germaniyada siydikdan tayyorlash orqali fosforni kashf etdi.
1769 yilda Yoxann Gottlif Gan va Karl Vilgelm Shele suyaklarda kaltsiy fosfat mavjudligini ko'rsatdi va ular suyak kulidan element fosforini oldi.
Antuan Lavuaze 1777 yilda fosforni element sifatida tan oldi.
1769 yilda Yoxann Gottlif Gan va Karl Vilgelm Shele suyaklarda kaltsiy fosfat mavjudligini ko'rsatdi va ular suyak kulidan element fosforini oldi.
Antuan Lavuaze 1777 yilda fosforni element sifatida tan oldi.
Qobiqdagi elektronlar soni
2, 8, 5
Elektron konfiguratsiyasi
[Ne] 3s2 3p3
Elementar fosfor ikkita asosiy shaklda mavjud - oq fosfor va qizil fosfor
Jismoniy xususiyatlar
Faza
Qattiq modda
Zichlik
1,82 g/cm3
Erish harorati
317,25 K | 44,1 °C | 111,38 °F
Qaynash harorati
553 K | 279,85 °C | 535,73 °F
Eritish issiqligi
0,64 kJ/mol
Bugʻlanish issiqligi
12,4 kJ/mol
Solishtirma issiqlik sigʻimi
0,769 J/g·K
Yer po‘stidagi miqdori
0,099%
Olamdagi miqdori
0,0007%
CAS raqami
7723-14-0
PubChem CID raqami
5462309
Atom xususiyatlari
Atom radiusi
98 pm
Kovalentlik radiusi
107 pm
Elektrmanfiylik
2,19 (Poling boʻyicha)
Ionlashish potensiali
10,4867 eV
Molyar hajm
17,0 cm3/mol
Issiqlik oʻtkazuvchanlik
0,00235 W/cm·K
Oksidlanish darajasi
-3, -2, -1, 1, 2, 3, 4, 5
Qo‘llanilish sohalari
Ko'plab o'g'itlar ko'p miqdorda fosfor tutadi va konsentrlangan fosfor kislotalardan ishlab chiqariladi.
Fosfor xavfsiz gugurtlar, pirotexnika va yong'in snaryadlari ishlab chiqarishda ishlatiladi.
Fosfor shuningdek po'lat ishlab chiqarishda va fosfor bronza ishlab chiqarishda ishlatiladi.
Fosfor xavfsiz gugurtlar, pirotexnika va yong'in snaryadlari ishlab chiqarishda ishlatiladi.
Fosfor shuningdek po'lat ishlab chiqarishda va fosfor bronza ishlab chiqarishda ishlatiladi.
Oq fosfor juda zaharli, qizil fosfor esa zaharli emas deb hisoblanadi
Izotoplar
Barqaror izotoplar
31PBeqaror izotoplar
24P, 25P, 26P, 27P, 28P, 29P, 30P, 32P, 33P, 34P, 35P, 36P, 37P, 38P, 39P, 40P, 41P, 42P, 43P, 44P, 45P, 46P